Željko Madžgalj: Đalovića pećina počinje tamo gdje se većina pećina završava

“Ako se ideja ovog projekta u svim fazama dovede do kraja, uz maksimalnu zaštitu klisure i pećine, ovo će biti najbolji turistički proizvod u Crnoj Gori”, kaže speleolog na osnovu čije ideje o turističkoj iskoristivosti Ðalovića pećine je urađena projektna dokumentacija

Razgovarala Svetlana Peruničić

Od dana kada je Bjelopoljac, novinar Željko Madžgalj, sasvim slučajno i bez ikakvog speleološkog iskustva ušao u Pećinu nad Vražjim firovima (poznatiju kao Đalovića pećina), koja se nalazi u blizini njegovog rodnog grada, pa do danas, prošlo je gotovo 20 godina. Od amatera koji je otkrio jednu od pokretačkih strasti u svom životu, pa do profesionalca, put nije bio dug. Do sada je istražio i u svom speleološkom dnevniku opisao više od 45 kilometara pećinskih prostora u Crnoj Gori.
Činjenica da je speleologija do skoro bila potpuno marginalizovana od šire društvene zajednice čini Madžgaljev rad veoma značajnim. Ukupno bavljenje ovom naučnom oblašću, dugogodišnji istraživački rad i predano opisivanje pećina, on je, u saradnji sa svojim kolegama speleolozima, na inovativan način sistematizovao i pretočio u Regionalni katastar speleoloških lokaliteta za opštine Berane, Petnjica, Kolašin, Mojkovac i Bijelo Polje (zahvaljujući podršci RRA Bjelasica, Komovi i Prokletije). U toj bazi podataka nalaze se opisi 350 objekata ove regije.
U pećine ljudi ulaze iz tri razloga: vođeni istraživačkom strašću, avanturizmom ili željom da bezbjedno posmatraju fascinantne prirodne ljepote. U turizmu, one se valorizuju na dva načina – jedan je kroz organizovane obilaske neuređenih prostora, i to je dio ponude avanturističkog turizma. Drugi način je posjeta uređenih speleoloških objekata. Za sada jedino Lipska pećina u blizini Cetinja ima ovakav status, a u toku je projekat na valorizaciji crnogorske najveće pećine. Madžgalj je idejni tvorac koncepta koji je kasnije razvijen kroz brojna projektna dokumenta.

Dokle se stiglo sa projektom valorizacije Đalovića pećine?
– Vlada Crne Gore, u saradnji sa Opštinom Bijelo Polje, a preko Uprave javnih radova, sprovodi ovaj veoma složeni posao. Prethodnih nekoliko godina fokus projekta je bio na pripremi obimne projektne dokumentacije za sve faze projekta. Ove godine radovi su intenzivirani na izgradnji puta od Bistrice do manastira Podvrh, krenuli su i pripremni radovi za izgradnju žičare, a potpisani su ugovori i za druge infrastrukturne projekte. Pretpostavljam da je pri kraju, ili je već završen glavni projekat za unutrašnjost pećine, kao i pješačke staze kroz Đalovića klisuru. Nijesam do kraja upućen u sve tendere i infrastrukturne radove koji prate ovaj projekat, ali na terenu se vidi entuzijazam, a početno, veoma rašireno nepovjerenje sada je znatno manje.
Šta će valorizacija pećine značiti za Crnu Goru, a posebno za Bijelo Polje?
– Ako se ideja ovog projekta u svim fazama dovede do kraja, uz maksimalnu zaštitu klisure i pećine, ovo će biti, bez ikakve dileme, najbolji turistički proizvod u Crnoj Gori. Koncept je baziran na potrebi da se u Bijelom Polju i na sjeveru Crne Gore ponudi oblik masovnog turizma koji bi generisao ostale oblike turističke ponude, ali i privredne grane povezane sa turizmom. Sam koncept je zamišljen da turista ima nekoliko atrakcija za jedan dan: osmišljena turistička ponuda u Centru za posjetioce sa ugostiteljskim sadržajima, organizovan transport turističkim autobusima ili električnim turističkim vozom od sela Bistrice do manastira Podvrh, obilazak manastira Podvrh, transport žičarom u trajanju od šest minuta od Podvrha do ulaza u pećinu, sa spektakularnim pogledom na Đalovića klisuru, obilazak jedne od najljepših pećina u Evropi i mogućnost dolaska ili povratka uređenom avanturističkom stazom kroz Đalovića klisuru. Od dodatnih sadržaja jedan dio se može ponuditi u Centru za posjetioce, kao što su muzeji, suvenirnice, restoran i slično, a drugi dio može biti generisan lokalnim ponudama zasnovanim na turizmu posebnih potreba kao što su seoski, avanturistički i kulturni, kao i turizam zasnovan na događajima. Pećina nad Vražjim firovima, Đalovića klisura i šire područje kojem gravitira ovaj lokalitet idealni su za sve oblike avanturističkog turizma: speleologija, kanjoning, zip-lajn, kajak na brzim vodama, slobodno penjanje, via-ferata, planinski biciklizam, lov i ribolov, pješačenje, planinarenje, kao i za razne oblike avanturističkih parkova u prirodi. Koncept je zamišljen na način da na početku Pećina nad Vražjim firovima dominantno učestvuje u lokalnoj turističkoj ponudi, a da vremenom bude samo jedna od ponuda među razvijenim i raznovrsnim turističkim programima. Posebna atrakcija biće žičara sa gondolom koja će prevoziti posjetioce od manastira Podvrh, kroz klisuru do same pećine. Gondolska žičara će biti još jedan atraktivni segment ove ponude jer ide preko vrletnih strana Đalovića klisure i pruža neponovljiv pogled na prostor koji je zaštićen kao spomenik prirode. Vožnja žičarom traje oko šest minuta, a najveći raspon je oko 750 metara sa najvećom dubinom od 220 metara. Žičara je bila, svakako, najekološkija varijanta pristupa pećini, mada je neminovno da će uslužni putevi do stubova žičare, koji su neophodni, donekle devastirati prostor. Ipak, radi se o privremenim radovima koji će kasnije, nakon završetka, biti saniranin u najvećoj mogućoj mjeri.
S obzirom na veličinu pećine, ali i osjetljivost nakita i speleoških objekata koji se u njoj nalaze, nemoguće je turistički iskoristiti čitavu. Koji bi dio bio otvoren za turističke posjete i koliko bi bio dugačak?
– Pećina se prostire generalno u dva nivoa: donji nivo je aktivan i tu je fluktuacija vode tokom godine veoma velika i praktično onemogućava pristup od glavnog ulaza. Međutim, tokom prvih istraživanja pećine otkriven je jedan zasuti, stari ulaz, čijim otvaranjem (debljina naslaga zasutog materijala koji je u prošlosti zatvorio ovaj ulaz je oko osam metara) bi se ušlo u gornji, suvi dio pećine, i na taj način bi posjeta bila moguća tokom cijele godine, jer je akumulacija vode u tom dijelu, koji speleolozi zovu Veliki i Mali lavirint, veoma mala. Na taj način, ovaj izdvojeni dio pećine u dužini od oko 800 metara, koji dolazi do jedne od najljepših dvorana – Dvorane velikog crvenog saliva, biće otvoren za turističke posjete. Ostali prostori, više od 19 kilometara, ostaće van ove zone za speleološka istraživanja, ili možda dodatno za avanturistički turizam.

Kompletan intervju možete pročitati u Graciji 167, 27.9.2019.

Možda vam se dopada

Komentari

učitavam...